گفتوگو با سید محمدجواد موسوی، مدیر مارکتینگ شرکت دانشبنیان هیواتک، درباره نقش هوش مصنوعی در تحول صنعت خردهفروشی و آینده تجربه مشتری در مراکز تجاری
از مراکز خرید سنتی تا تجربههای هوشمند
در سالهای اخیر، توسعه فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی، مسیر تازهای را پیش روی صنعت خردهفروشی و مدیریت مراکز تجاری قرار داده است. در شرایطی که رفتار و انتظارات مشتریان بهسرعت در حال تغییر است، دیگر نمیتوان صرفاً با تکیه بر زیرساختهای فیزیکی و روشهای سنتی خدماترسانی، تجربهای متمایز برای بازدیدکنندگان ایجاد کرد.
در این میان، هوشمندسازی مراکز تجاری به یکی از موضوعات مهم در آینده صنعت خردهفروشی تبدیل شده است؛ موضوعی که برای برخی مدیران همچنان یک سرمایهگذاری لوکس به شمار میرود و برای برخی دیگر، ضرورتی راهبردی در مسیر افزایش بهرهوری و رقابتپذیری است.
شرکت دانشبنیان هیواتک، با تمرکز بر توسعه راهکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی و تحلیل داده، تلاش کرده است بخشی از این تحول را در بازار ایران رقم بزند. حضور این شرکت در نمایشگاه ایران ریتیل شو و معرفی دستیار هوشمند «هیوانا»، فرصتی فراهم کرد تا درباره کاربردهای عملی هوش مصنوعی در مراکز تجاری، چالشهای توسعه این فناوری و چشمانداز آینده آن با سید محمدجواد موسوی، مدیر مارکتینگ هیواتک، به گفتوگو بنشینیم.
از توسعه نرمافزار تا ارائه راهکارهای تخصصی هوش مصنوعی
در نمایشگاه ایران ریتیل شو، هیواتک بهعنوان یک شرکت دانشبنیان فعال در حوزه تخصصی هوش مصنوعی حضور داشت. این مسیر از کجا آغاز شد و چه عواملی موجب شکلگیری جایگاه امروز هیواتک شده است؟
هیواتک حاصل یک مسیر رشد هدفمند و تدریجی است. ما فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۹۸ با تمرکز بر طراحی و توسعه سامانههای هوشمند نرمافزاری آغاز کردیم؛ اما آنچه از ابتدا رویکرد ما را متمایز میکرد، توجه ویژه به ظرفیتهای تحلیل داده و هوش مصنوعی در حل مسائل واقعی کسبوکارها بود.
در ادامه این مسیر، در سال ۱۴۰۳ موفق به دریافت تأییدیه دانشبنیان شدیم؛ دستاوردی که نشاندهنده توانمندیهای فنی و رویکرد فناورانه شرکت است.
حضور هیواتک در نمایشگاه ایران ریتیل شو بهعنوان تنها شرکت دانشبنیان حاضر در حوزه تخصصی هوش مصنوعی، از نگاه ما نشانهای از آغاز یک تغییر مهم در صنعت خردهفروشی ایران است؛ تغییری که در آن، توجه از توسعه صرف زیرساختهای سختافزاری به سمت بهرهگیری از هوشمندی نرمافزاری، تحلیل داده و تصمیمگیری مبتنی بر اطلاعات حرکت میکند.
هوشمندسازی؛ ضرورتی راهبردی، نه یک انتخاب تجملاتی
برخی مدیران مراکز تجاری همچنان استفاده از هوش مصنوعی را اقدامی لوکس یا صرفاً ابزاری برای ارتقای تصویر برند میدانند. آیا هوشمندسازی مراکز تجاری واقعاً به یک ضرورت تبدیل شده است؟
بدون تردید، هوشمندسازی امروز یک ضرورت است، نه کالایی لوکس. در فضای رقابتی کنونی، کیفیت تعامل با مشتری و توانایی ارائه خدمات شخصیسازیشده، نقش تعیینکنندهای در شکلگیری رضایت و وفاداری مشتریان دارد.
هوش مصنوعی این امکان را فراهم میکند که فاصله میان تجربه خرید فیزیکی و خدمات دیجیتال کاهش پیدا کند. موضوع صرفاً استفاده از فناوریهای جدید یا ایجاد تصویری مدرن از یک مجموعه نیست؛ بلکه مسئله اصلی، بهینهسازی فرایندها، افزایش بهرهوری و ارتقای کیفیت خدمات است.
مراکزی که نتوانند خود را با این تغییرات هماهنگ کنند، بهتدریج در ارائه تجربه مطلوب به مشتریان و حفظ مزیت رقابتی با چالش مواجه خواهند شد.
هیوانا؛ پاسخی هوشمند به سردرگمی مشتریان
با گسترش خرید آنلاین، انتظارات مشتریان از سرعت و سهولت دسترسی به اطلاعات افزایش یافته است. به نظر شما مهمترین خلأ موجود در تجربه مراجعه حضوری به مراکز تجاری چیست و هیوانا چگونه به این نیاز پاسخ میدهد؟
یکی از مهمترین چالشها در مراکز تجاری بزرگ، اتلاف زمان و پراکندگی اطلاعات است. مشتریان در فضای آنلاین عادت کردهاند اطلاعات موردنیاز خود را در کوتاهترین زمان ممکن پیدا کنند؛ اما در محیط فیزیکی یک مرکز تجاری، ممکن است برای یافتن یک فروشگاه، اطلاع از خدمات مجموعه یا دریافت پاسخ یک سؤال ساده، زمان قابلتوجهی صرف شود.
از سوی دیگر، پراکندگی اطلاعات و وابستگی به پاسخگویی نیروی انسانی میتواند باعث تأخیر یا ارائه اطلاعات ناهماهنگ شود.
ما هیوانا را با هدف پاسخ به همین نیاز طراحی کردیم؛ دستیاری هوشمند که دانش و اطلاعات مجموعه را به یک مرجع متمرکز، قابلدسترس و پاسخگو تبدیل میکند.
هیوانا یک دستیار هوشمند ۲۴ ساعته است که میتواند بدون محدودیت زمانی، پاسخگوی پرسشهای بازدیدکنندگان باشد. از راهنمایی و مسیریابی گامبهگام در طبقات و بخشهای مختلف یک مرکز تجاری گرفته تا معرفی فروشگاهها، خدمات رفاهی، رستورانها و امکانات مجموعه، همگی میتوانند از طریق این دستیار ارائه شوند.
همچنین قابلیت پاسخگویی چندزبانه، امکان ارائه خدمات مناسبتر به گردشگران و بازدیدکنندگان بینالمللی را فراهم میکند.
هدف ما این است که تجربه سردرگمی و جستوجوی طولانی، به تجربهای سریع، روان و رضایتبخش تبدیل شود.
فناوری بومی در کنار ظرفیت مدلهای پیشرفته جهانی
یکی از نقدهای مطرح درباره برخی محصولات هوش مصنوعی در ایران، وابستگی کامل آنها به سرویسهای خارجی است. هیوانا از نظر زیرساخت فنی چه تفاوتی با این دسته از محصولات دارد؟
این موضوع یکی از نکات کلیدی در شناخت توانمندیهای فنی هیواتک است. ما صرفاً مصرفکننده سرویسهای آماده یا رابطهای برنامهنویسی خارجی نیستیم؛ بلکه تلاش کردهایم زیرساختی منعطف و متناسب با نیازهای سازمانها و کسبوکارهای ایرانی توسعه دهیم.
در معماری هیوانا از ظرفیت مدلهای زبانی بزرگ (LLM) استفاده میشود، اما این زیرساخت قابلیت بهرهگیری از مدلهای محلی (Local Models) را نیز دارد.
علاوه بر این، فناوریهای پردازش زبان طبیعی (NLP) و تشخیص و استخراج متن از تصویر (OCR) متناسب با ویژگیهای زبان فارسی بومیسازی شدهاند.
رویکرد ما، ترکیب توانمندیهای فناوری روز جهان با دانش فنی بومی و شناخت نیازهای واقعی بازار ایران است؛ بهگونهای که محصول نهایی بتواند در محیطهای عملیاتی مختلف، عملکردی متناسب با نیاز سازمان ارائه دهد.
امنیت اطلاعات؛ یکی از اولویتهای اصلی سازمانها
با توجه به حساسیت سازمانها نسبت به محرمانگی اطلاعات، هیواتک چه راهکاری برای حفاظت از دادههای مراکز تجاری و مجموعههای بزرگ ارائه میدهد؟
امنیت اطلاعات یکی از دغدغههای جدی سازمانها در استفاده از راهکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی است. به همین دلیل، در طراحی زیرساخت هیوانا، امکان استقرار در محل سازمان (On-Premise) پیشبینی شده است.
در این مدل، سازمان میتواند سامانه را بر بستر سرورها و زیرساخت داخلی خود مستقر کند و کنترل بیشتری بر محل نگهداری، پردازش و مدیریت دادهها داشته باشد.
این قابلیت بهویژه برای مجموعههای بزرگ و سازمانهایی که الزامات امنیتی و محرمانگی بالاتری دارند، اهمیت زیادی دارد و امکان استفاده از ظرفیتهای هوش مصنوعی را در چارچوب سیاستهای امنیت اطلاعات سازمان فراهم میکند.
از پاسخگویی به مشتری تا تصمیمسازی مبتنی بر داده
اگر یک مدیر مرکز تجاری از هیوانا استفاده کند، این سامانه علاوه بر راهنمایی بازدیدکنندگان، چه ارزشی برای مدیریت مجموعه ایجاد خواهد کرد؟
هیوانا صرفاً یک ابزار پاسخگویی نیست؛ بلکه میتواند به منبعی ارزشمند برای شناخت بهتر نیازها و رفتار اطلاعاتی بازدیدکنندگان تبدیل شود.
داشبورد مدیریتی این سامانه با تحلیل پرسشها و تعاملات کاربران، اطلاعاتی درباره موضوعات پرتکرار، نیازهای اصلی مراجعهکنندگان و حوزههایی که با کمبود اطلاعات یا خدمات مواجه هستند، در اختیار مدیران قرار میدهد.
برای مثال، مدیریت یک مرکز تجاری میتواند متوجه شود که بازدیدکنندگان بیشتر درباره چه فروشگاههایی سؤال میکنند، کدام خدمات بیشترین تقاضا را دارند یا در چه بخشهایی نیاز به اطلاعرسانی دقیقتر وجود دارد.
این اطلاعات به مدیران کمک میکند بهجای اتکا به حدس و گمان، تصمیمات خود را بر پایه دادههای حاصل از تعامل واقعی مشتریان اتخاذ کنند.
در واقع، هیوانا علاوه بر بهبود تجربه بازدیدکنندگان، میتواند به ابزاری برای شناسایی شکافهای خدماتی، بهبود فرایندهای اطلاعرسانی و پشتیبانی از تصمیمات مدیریتی تبدیل شود.
نقش هوش مصنوعی در افزایش مراجعه به فروشگاهها و تقویت فروش
در معرفی هیوانا به نقش این محصول در تبدیل بازدیدکنندگان به خریداران اشاره شده است. این دستیار چگونه میتواند در عمل به افزایش فرصتهای فروش در مراکز تجاری کمک کند؟
یکی از موانع مهم در تجربه خرید از مراکز تجاری بزرگ، خستگی ناشی از جستوجو و سردرگمی در یافتن فروشگاهها و خدمات موردنظر است.
زمانی که بازدیدکننده بتواند در کوتاهترین زمان، موقعیت یک برند، فروشگاه، رستوران یا مجموعه تفریحی را پیدا کند، زمان و انرژی بیشتری برای خرید و استفاده از امکانات مرکز تجاری خواهد داشت.
از سوی دیگر، هیوانا میتواند نقش یک ابزار اطلاعرسانی و معرفی هوشمند خدمات و پیشنهادهای تجاری را نیز ایفا کند.
برای مثال، هنگامی که مشتری درباره رستورانهای مجموعه سؤال میکند، سامانه میتواند علاوه بر ارائه موقعیت مکانی، اطلاعات مربوط به جشنوارهها، تخفیفها یا پیشنهادهای ویژه مرتبط را نیز نمایش دهد.
این نوع تعامل هدفمند میتواند به افزایش آگاهی مشتریان از ظرفیتهای مجموعه، هدایت بهتر بازدیدکنندگان به فروشگاهها و در نهایت ایجاد فرصتهای بیشتر برای خرید کمک کند.
هدف ما این است که فناوری، علاوه بر سادهسازی تجربه مراجعه، برای کسبوکارهای مستقر در مراکز تجاری نیز ارزش اقتصادی ایجاد کند.
پشتیبانی و مسئولیتپذیری؛ فراتر از فروش نرمافزار
یکی از چالشهای رایج در پروژههای نرمافزاری، تداوم پشتیبانی پس از استقرار محصول است. هیواتک چگونه تلاش میکند اعتماد بلندمدت مشتریان سازمانی خود را حفظ کند؟
ما معتقدیم رابطه با مشتری نباید به زمان تحویل محصول محدود شود. ارائه یک راهکار نرمافزاری، آغاز یک همکاری بلندمدت است و موفقیت واقعی زمانی اتفاق میافتد که محصول بتواند در طول زمان برای سازمان ارزشآفرینی کند.
همکاری و اعتماد مجموعههایی مانند بلوبانک، بانک سامان، بانک کارآفرین و مجتمع تجاری خلیجفارس یزد به هیواتک، حاصل همین رویکرد مبتنی بر مسئولیتپذیری و تعهد حرفهای است.
یکی از ارزشهای بنیادین ما، ایجاد اعتماد پایدار است. ما تلاش میکنیم در کنار مشتریان خود، نقش یک شریک فناورانه را ایفا کنیم؛ شریکی که علاوه بر ارائه راهکار، در مسیر بهرهبرداری، پشتیبانی فنی و توسعه مستمر آن نیز همراه سازمان باشد.
آینده مراکز تجاری در گرو تعاملات هوشمند
در پایان، آینده تعامل مشتریان با مراکز تجاری را چگونه ارزیابی میکنید و چشمانداز هیواتک برای حضور در این مسیر چیست؟
به باور من، آینده صنعت خردهفروشی و مراکز تجاری به سمت توسعه «تعاملات محیطی هوشمند» حرکت میکند؛ فضایی که در آن، مراکز تجاری دیگر صرفاً مجموعهای از فروشگاهها و امکانات فیزیکی نیستند، بلکه به محیطهایی هوشمند، پاسخگو و متناسب با نیازهای مخاطبان تبدیل میشوند.
در چنین فضایی، فناوری به مراکز تجاری کمک میکند نیازهای بازدیدکنندگان را بهتر بشناسند، خدمات مناسبتری ارائه دهند و تجربهای یکپارچهتر میان محیط فیزیکی و ابزارهای دیجیتال ایجاد کنند.
چشمانداز هیواتک، قرار گرفتن در میان سه شرکت برتر حوزه هوش مصنوعی ایران است. ما برای تحقق این هدف، بر توسعه مستمر دانش فنی، نوآوری و بومیسازی فناوریهای پیشرفته متناسب با نیاز کسبوکارهای ایرانی تمرکز کردهایم.
معتقدیم آینده متعلق به سازمانهایی است که بتوانند از داده و هوش مصنوعی برای خلق ارزش واقعی استفاده کنند و هیواتک تلاش میکند در شکلگیری این آینده نقش مؤثری داشته باشد.
هیوانا؛ گامی به سوی مراکز تجاری هوشمند
هوشمندسازی مراکز تجاری دیگر تنها به توسعه تجهیزات دیجیتال محدود نمیشود؛ بلکه به معنای ایجاد بستری برای تعامل مؤثرتر با مشتریان، شناخت نیازهای آنان و تصمیمگیری دقیقتر بر اساس داده است.
دستیار هوشمند هیوانا، بهعنوان یکی از راهکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی هیواتک، با هدف بهبود تجربه بازدیدکنندگان و ارتقای کیفیت خدمات مراکز تجاری توسعه یافته است.

بدون دیدگاه